Η ώρα της αλήθειας για τις τουρκικές προκλήσεις πλησιάζει. Απέχουμε μόλις ένα 24ωρο από την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής όπου θα τεθούν επί τάπητος όλες οι εξελίξεις γύρω από τις επιθετικές ενέργειες της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Αναμένεται ένα σκληρό «μπρα ντε φερ» ανάμεσα στους «σκληρούς» και τους «απρόθυμους», με το κλίμα που διαμορφώνεται ωστόσο στις Βρυξέλλες να δείχνει… περιοριστικά μέτρα αν και light.
Διπλωματική «μάχη»
Όπως έγραψε το Newpost, όλα θα κριθούν στις δια ζώσης συζητήσεις και στο δείπνο των «27» ηγετών στις Βρυξέλλες. Κανένα γραπτό κείμενο δεν διακινείται παρασκηνιακά, δείγμα του ότι δεν έχουν προχωρήσει οι συζητήσεις μεταξύ των αντιπροσωπειών.
Μεταφέροντας το κλίμα, η εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung εκτιμά πως είναι πολύ πιθανό να υπάρξει εντολή για να εκπονηθεί κατάλογος κυρώσεων. «Η Τουρκία δεν χρειάζεται άλλα άσχημα νέα. Η οικονομία δεινοπαθεί από την ραγδαία υποτίμηση της λίρας και η πανδημία κατέστησε την Τουρκία μία εκ των χωρών που επλήγησαν εκτεταμένα από τον κορωνοϊό. Αν σε όλα αυτά, έρχονταν να προστεθούν ενδεχόμενες κυρώσεις της ΕΕ, η χώρα θα αποδυναμωνόταν ακόμη περισσότερο. Το ενδεχόμενο κυρώσεων όμως φαίνεται να πλησιάζει. Δυνατές καθίστανται οι κυρώσεις εξαιτίας των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πιο πιθανές γίνονται λόγω των τουρκικών προκλήσεων στην ανατολική Μεσόγειο».
Κάμπτονται εν μέρει οι γερμανικές ενστάσεις
Ένα ακόμη εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο του ρεπορτάζ της FAZ έχει να κάνει και με τη στάση της γερμανικής κυβέρνησης. «Καθίσταται όλο και πιο δύσκολο να αποτρέψει τις κυρώσεις που απαιτούν Γαλλία και Ελλάδα. Παρά τις διαβεβαιώσεις, η Τουρκία δεν έκανε τίποτα ώστε να αποφευχθούν οι εντάσεις στη Μεσόγειο και για να εφαρμοστούν οι μεταρρυθμίσεις, που θα συντελούσαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο δικαστικό σύστημα της χώρας. Ο πρόεδρος Ερντογάν έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει: Προκειμένου να παραμείνει αξιόπιστη η ΕΕ, δεν θα αποφύγει τις κυρώσεις».
Αυτή τη μεταστροφή κατέδειξε και η σκληρή ανακοίνωση του εκπροσώπου του Ζοζέπ Μπορέλ, την Τρίτη. Οι ηγέτες της ΕΕ θα αποφασίσουν ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει η Ένωση απέναντι στην Τουρκία, «ποια απόφαση θα ληφθεί, ποια μέτρα θα επιβληθούν ή θα αποφασιστούν» τόνισε χαρακτηριστικά ο Πίτερ Στάνο, υπογραμμίζοντας ότι «όλα είναι στο τραπέζι». «Η Τουρκίασυνεχίζει με τα βήματα τα οποία οδήγησαν τον ύπατο εκπρόσωπο να δηλώσειότι δυστυχώς δεν υπάρχουν θετικές εξελίξεις» σημείωσε.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει πως ξαφνικά η ΕΕ θα αποφασίσει να επιβάλει κατακλυσμιαίες κυρώσεις σε βάρος της Άγκυρας. Το βασικότερο σενάριο που διακινείται είναι πως τα περιοριστικά μέτρα στην ελαφριά τους εκδοχή.
Ως γνωστό, στην ΕΕ έχουν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα: Η ομάδα που τάσσεται υπέρ των κυρώσεων και απαρτίζεται από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Γαλλία, την Αυστρία, το Λουξεμβούργο και την Τσεχία. Επίσης η Ολλανδία έχει επιβάλει εμπάργκο όπλων στην Τουρκία από το 2019 για τον πόλεμο στη Συρία. Η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Σουηδία και η Φινλανδία προτιμούν σε αυτή τη φάση ήπιες ή καθόλου κυρώσεις – αν και το δεύτερο ενδεχόμενο έχει απομακρυνθεί πλέον. Σε αυτή την ομάδα προστίθεται και η Βουλγαρία που διατηρεί ισχυρές διμερείς σχέσεις με την Τουρκία, ενώ ο πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ έχει εκφραστεί θετικά κατά καιρούς για τον Ερντογάν.
Η δεύτερη αυτή ομάδα – το μπλοκ των απρόθυμων- περιλαμβάνει χώρες μεγάλα οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία. Μάλιστα, οι ισπανικές και ιταλικές τράπεζες κατέχουν και πολλά ομόλογα του τουρκικού δημοσίου. Σε περίπτωση ισχυρών κυρώσεων λοιπόν, θα πληγεί η τουρκική οικονομία και συνεπακόλουθα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αυτών των χωρών.
Το περίγραμμα των κυρώσεων
Ένα περίγραμμα των όσων διεκδικεί η Αθήνα έδωσε σε δημοσίευμά του το πρακτορείο Bloomberg. Το Φεβρουάριο, υπενθυμίζει το δημοσίευμα, η ΕΕ επέβαλε πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτική απαγόρευση σε δύο υπαλλήλους της Turkish Petroleum Corp ως απάντηση στις τουρκικές γεωτρήσεις υδρογονανθράκων στην Κύπρο. Μια πρόταση της Κύπρου για συμπερίληψη τουρκικών οντοτήτων και προσθήκη ατόμων σε αυτήν τη μαύρη λίστα καθυστερεί από τον Ιούνιο. Μια επιλογή για τους ηγέτες της ΕΕ αυτήν την εβδομάδα είναι να προωθήσουν τηνκυπριακή πρόταση. Μια άλλη, είναι να συγκεκριμενοποιηθούν οι δυνατότητες για ευρύτερες, επικεντρωμένες στην οικονομία, κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας που κατέθεσε ο Μπορέλ στα τέλη Αυγούστου.
Σύμφωνα δε με τον ΣΚΑΪ, η Αθήνα επιδιώκει μέσω των συμπερασμάτων της Συνόδου να δοθεί προς τον Ζοζέπ Μπορέλ εντολή για να παρουσιάσει εκ νέου τη δέσμη ευρύτερων τομεακών κυρώσεων που συζητείται από το περασμένο καλοκαίρι.
Σε αυτό το «πακέτο» εντάσσονται από το εμπάργκο όπλων στην Τουρκία μέχρι τη διακοπή της προενταξιακής χρηματοδότησής της και τη διακοπή της χρηματοδότησης τουρκικών τραπεζών και εταιριών από ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ειδικά για το θέμα του εμπάργκο όπλων, ευρωπαϊκή πηγή που επικαλείται ο τηλεοπτικός σταθμός, ανέφερε ότι δεν θα είναι εύκολος ο δρόμος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής.
Το μήνυμα της Αθήνας ενόψει της Συνόδου
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Alpha και τον Αντώνη Σρόιτερ διαμήνυσε πως οι μόνες διαφορές που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία αφορούν στις θαλάσσιες ζώνες και την υφαλοκρηπίδα. Και σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε πως «θα χρειαστούμε μια περίοδο έμπρακτης αποκλιμάκωσης. Η Τουρκία απέσυρε το Oruc Reis10 ημέρες πριν τη Σύνοδο Κορυφής. Θα μπορούσε να το κάνει από τον Οκτώβριο». Επί της ουσίας ο κ. Μητσοτάκης με αυτή την αποστροφή καταδεικνύει την προσχηματική απόσυρση του ερευνητικού σκάφους λίγες ημέρες πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
«Η Ελλάδα είναι έτοιμη να συζητήσει υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρχει ένταση. Να συζητήσουμε όπως επιβάλλεται ανάμεσα σε γείτονες, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Αν δεν μπορούμε να βρούμε μια λύση να πάμε στο δικαστήριο στη Χάγη. Υπογράψαμε οριοθέτηση με Ιταλία και Αίγυπτο. Συμφωνήσαμε με την Αλβανία για τη Χάγη. Γιατί να μην μπορούμε να το κάνουμε αυτό και με την Τουρκία;», είπε επίσης.
Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε πως δεν μπορεί να προεξοφλήσει αποφάσεις στη Σύνοδο για κυρώσεις, αλλά τόνισε πως η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών συντάσσεται με τις θέσεις της Αθήνας. «Αυτό που πετύχαμε είναι να μετατρέψουμε τις ελληνοτουρκικές διαφορές, σε ευρωτουρκικές. Αυτό δεν είχε συμβεί στο παρελθόν. Και χρειάστηκε συστηματική διπλωματική δουλειά, για να πείσουμε γιατί η Τουρκία αποτελεί απειλή ασφαλείας. Γι’ αυτό η Σύνοδος του Οκτωβρίου έδωσε στην Τουρκία δύο επιλογές. Ή να αγκαλιάσει τη θετική ατζέντα ή να υποστεί τις συνέπειες», είπε ο πρωθυπουργός και αναφερόμενος στο ενδεχόμενο κυρώσεων σε βάρος της Άγκυρας, επεσήμανε: «Δεν μπορώ να προεξοφλήσω τις αποφάσεις του Συμβουλίου. (…) Πιστεύω όμως ότι η ΕΕ δεν θα διακινδυνεύσει το δικό της κύρος. Αναφέρομαι στην απόφαση του Οκτωβρίου. Που έλεγε ότι θα πρέπει να πάρουμε αποφάσεις το Δεκέμβριο. Όλα είναι στο τραπέζι. Η συντριπτική πλειοψηφία συντάσσεται με τις θέσεις της Ελλάδας. Το βέτο παραπέμπει σε χώρες που είναι μόνες τους. Η Ελλάδα δεν είναι μόνη της».
Τον χαβά του ο Τσαβούσογλου
Για «συνεχή προκλητικά βήματα από πλευρά της Ελλάδας παρά τις διπλωματικές προσπάθειες της Άγκυρας», κάνει λόγο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, με την Άγκυρα να είναι εκνευρισμένη ενόψει της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ και των πιθανών κυρώσεων.
Όπως είπε ο υπουργός Εξωτερικών της γειτονικής χώρας, μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ούγγρο υπουργό Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο στην Άγκυρα, «η Τουρκία θέλει να βελτιώσει τους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση στη βάση της πλήρους ένταξης της Άγκυρας στην Ένωση».
Παράλληλα, ο Τσαβούσογλου επισήμανε πως «τα προβλήματα με την ΕΕ μπορούν να λυθούν μόνον εάν (οι Βρυξέλλες) ενεργήσουν με βασικό γνώμονα την κοινή λογική στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής αλλά και αργότερα».
